Dynia. Właściwości odżywcze.

Dynia. 

Nie ważne jak wygląda, czy jest wielka i pomarańczowa, czy mała i w paski. Wszystkie gatunki dyni maja te same właściwości zdrowotne, różnią się smakiem (niewiele, ale jednak) oraz grubością skórki. Ostatnio dużą popularnością zaczęła cieszyć się dynia hokkaido, ponieważ ma miękka skórkę i łatwo uprawiać ja w przydomowych ogródkach.

Co zawiera dynia?

– Beta-karoten. Jest to silny antyutleniacz, który ma duże znaczenie w profilaktyce przeciwnowotworowej oraz spowalnia starzenie się organizmu. Beta-karoten przekształca się w organizmie w witaminę A, która wzmacnia oczy, przeciwdziała chorobom układu krążenia oraz krzywicy u dzieci.
– Potas. Utrzymuje równowagę elektrolitów w organizmie i sprawia, że mięśnie dobrze funkcjonują.
– Witaminy z grupy B, zwłaszcza B2. Witaminę C, która wzmacnia układ odpornościowy. Witaminę E – antyoksydant. Witaminę PP, kwas foliowy i pantotenowy. Fosfor, wapń, magnez, żelazo, cynk i selen.

Dynia działa odkwaszająco na organizm i przyspiesza przemianę materii. Zawiera dużo błonnika i celulozy, jest niskokaloryczna i dlatego, pomimo wysokiego indeksu glikemicznemu (IG=75) jest polecana osobom odchudzającym się. Pomaga ciężarnym zwalczyć mdłości i wymioty. Gotowana dynia stosowana jest także pomocniczo przy nieżytach przewodu pokarmowego oraz uporczywych zaparciach.

Dynia gościła na polskim stole „od zawsze”, ale w ostatnim czasie przeżywa prawdziwy renesans. Nie ma się czemu dziwić, biorąc pod uwagę jej wielkie wartości odżywcze i prozdrowotne, oraz fakt, że jest bardzo wdzięcznym materiałem do obróbki kulinarnej. Dynię możemy jeść na ostro jako dodatek do mięs, na słodko jako kompot lub dżem.

DŻEM Z DYNI I SOKU JABŁKOWEGO

składniki:

• 1 kg dyni,
• 1 l. wyciskanego soku jabłkowego 
• sok z jednej cytryny
• 1/2 łyżeczki cynamonu
• 7 goździków
• 1,5 szkl. cukru

Dynię obrać i pokroić na małe kawałki. Włożyć do garnka, zalać sokiem jabłkowym, dodać cukier i dusić na wolnym ogniu tak długo, aż kawałki dyni się rozpadną.

Dodać sok z cytryny i goździki. Nadal gotować na małym ogniu, ale bez przykrycia. Do czasu uzyskania odpowiedniej konsystencji. Wyłowić goździki, dodać cynamon. Wymieszać. Wrzący przełożyć do słoików i odwrócić je do góry dnem.

ARONIA – przepisy na przetwory domowe

O zawartości witamin w owocach aronii pisaliśmy w artykule „Aronia – właściwości zdrowotne”, W poniższym artykule zebraliśmy (z internetu i własnych głów) kilka przepisów na przetwory. Przed przystąpieniem do przerabiania owoców na soki i konfitury dobrze jest aronię zamrozić na kilka dni. Pozbywa się wtedy aronia gorzkiego posmaku. Inny sposobem na zniwelowanie goryczki jest dodanie liści wiśni (dużej ilości)









1. Soki

sok z cytryną

Składniki:

1 kg aronii
400 g cukru
 1 duża cytryna
 250 ml wody
Oczyszczone aronie przekładamy do garnka i rozgniatamy je. Do owoców dodajemy wodę, cukier i sok z cytryny. Gotujemy około 25-30 minut, a następnie odcedzony przez gęste sito sok przelewamy do wyparzonych słoiczków i pasteryzujemy 15 minut od chwili zagotowania się wody.

sok z sokownika

3 kg aronii
1 kg cukru
Sokownik składa się z trzech części. Do dolnej nalewamy wodę, środkowej będzie zbierał się sok, do górnej wrzucamy owoce i cukier. Wkładamy wszystko na piec (gazowy, elektryczny) i podgrzewamy, rurką zbieramy sok. Przelewamy gorący do słoików, przewracamy do góry dnem.

sok z wanilią

1kg odszypułkowanych i przemrożonych owoców aronii
500g cukru
500ml wody
1 laska wanilii

Zamrożoną aronię przełożyć do garnka i zasypać cukrem. Pozostawić na parę godzin. dodać laskę wanilii i wodę. Zagotować. Gotować na małym ogniu 30. Minut. odstawić na noc. Następnego dnia przelać przez sitko. Pozostałe owoce zmiksować blenderem i dodać do soku.

Całość zagotować i rozlać do słoików.
Przewrócić do góry dnem lub pasteryzować 15 min. od zagotowania się wody. Pasteryzowany sok będzie można dłużej przechowywać.

Sok z liściem wiśniowym

4 kg aronii
200 liści z wiśni
3 litry wody
3 kg cukru
6 łyżeczek kwasku cytrynowego
Owoce wraz z wodą gotujemy 10 minut. Odcedzamy. Dodajemy cukier i kwasek cytrynowy. Zagotowujemy. Gorący wlewamy do butelek. Odwracamy do góry dnem lub pasteryzujemy.

2. Nalewki 

nalewka z liściem

60 dag aronii

200 listków wiśni z ogonkami

1,5l wody


Obraną aronię i  listki płuczemy, przecedzamy. Zalewamy zimną wodą doprowadzamy do wrzenia i gotujemy 20 minut. Odstawiamy. Następnego dnia przecedzamy i dodajemy:

2 dag kwasku

80 dag cukru

Ponownie zagotowujemy. odstawiamy, studzimy. Do zimnego soku dodajemy

0,5l spirytusu. Teraz trzeba rozmieszać i przelać do butelek. Pozostawić ją na minimum 2 miesiące. Wstrząsnąć przed otwarciem.

Nalewka z cynamonem

– 1 kg owoców aronii

– 1/4 l. spirytusu

– 1/4 l. wódki

– skórka otarta z dwóch cytryn

– 8 goździków

– posiekana laska wanilii

– 0,5 kg cukru

– pół laski cynamonu (lub szczypta cynamonu mielonego)


Do gąsiorka (pękata, szklana butelka) wkładamy: poduszone owce, wanilię, cynamon, goździki i skórkę z cytryny. Spirytus mieszamy z wódką, po czym zalewamy nimi owoce. Przechowujemy w ciepłym i ciemnym miejscu co najmniej przez miesiąc. Nalewkę zlewamy do innego naczynia, a pozostałe owoce zasypujemy cukrem. Mieszamy je energicznie potrząsając. Tak przygotowany zaczyn ponownie odstawiamy w ciepłe i zaciemnione miejsce. Codziennie potrząsamy naczyniem do całkowitego rozpuszczenia się cukru. Po okołu miesiącu zalewamy syrop, przefiltrowując oraz wyciskając owoce przez bawełnianą szmatkę. Łączymy go z poprzednio zlaną nalewką.

Tak otrzymaną nalewkę przefiltrowujemy przez gazę i przelewamy do butelek. Odstawiamy na 5 miesięcy w ciemne i chłodne miejsce.

3. Dżemy

Dżem z jabłkami

Do garnka wkładamy:

1 kg aronii (uprzednio zmrożonej)

1 kg jabłek,

kilka dojrzałych gruszek,

0,5 kg cukru

sok z dwóch cytryn

sok z dwóch pomarańczy


Krótko smażymy, można dodać żelfix. Przekładamy do słoików, zakręcamy i pasteryzujemy 15 min.

dżem z jabłkami i śliwkami

1 kg jabłek
1 kg śliwek
1 kg aronii (zmrożonej)
1 kg cukru

Pokrojone jabłka, śliwki bez pestek, rozmrożone aronie rozgotowujemy. Smażymy, aż zacznie gęstnieć. Dodajemy cukier, smażymy 20 min. Przekładamy do słoików. Słoiki przewracamy dnem do góry.

Jeżeli macie jakieś sprawdzone przepisy, podzielcie się nimi. Wpiszcie w komentarzach. Zbierzemy je do następnego artykułu.

ARONIA – właściwości zdrowotne

Mamy wrzesień. Właśnie dojrzała aronia. Wybrała bardzo odpowiednia porę, bowiem już dawno zaprawione są inne dary ogródka (maliny, porzeczki, wiśnie). Można ze spokojem zając się aronią.
Dlaczego warto poświęcić wolny czas na wykonanie przetworów z aronii? Ponieważ surowa nie jest zbyt smaczna, przerobiona natomiast nabiera zupełnie nowych walorów smakowych.
Właściwości zdrowotne aronii są ogromne. Zawiera ona dużo witaminy P czyli bioflowonoidów. Sa to substancje, które nadają kolor roślinie oraz bronią ją przed bakteriami, wirusami i grzybami. Zjedzone, zachowują swoje właściwości i tak samo pracują w naszym organizmie.

Oprócz bioflawonoidów aronia zawiera jeszcze witaminy: C, PP, B2, B9, E. Bioflawonoidy poprawiają wchłanianie i działanie witaminy C, która wzmacnia działanie witaminy E. Bioflawonoidy oraz witaminy wspomaga siły obronne organizmu w ochronie komórek przed wolnymi rodnikami, (które mogą powodować zmiany degeneracyjne oraz przyczyniać się do powstawania i rozwoju komórek rakowych). W aronii są także cenne makro- i mikroelementy: wapń, żelazo, miedź, molibden, mangan jod i bor.

Jak więc widzimy, sok czy konfitura z aronii może być cennym dodatkiem do naszej codziennej diety. W dodatku pysznym.

Koktajl z jarmużu

Zielone koktajle stały się ostatnio bardzo modne – i słusznie, bo zielonolistne warzywa należą do najzdrowszych produktów żywnościowych. Obok szpinaku, różnych gatunków sałat, brokułów czy brukselki warto podjadać także jarmuż. Jest to roślina z rodziny kapustnych o charakterystycznych postrzępionych liściach. Wiele osób nie przepada za jarmużem, ponieważ ma charakterystyczny gorzkawy posmak, ale ze względu na bogate wartości odżywcze nie należy z niego rezygnować.

Jednym ze sposobów na przyrządzenie świeżego jarmużu jest koktajl. Przepisów na taki napój mamy mnóstwo, bo dodać do niego można praktycznie wszystko: świeże warzywa, owoce, nasiona, bakalie czy też orzechy. W wersji podstawowej należy zmiksować garść jarmużu z miękkimi owocami i dodać do tego trochę wody (porcja dla jednej osoby).

Aby przyrządzić smaczny koktajl trzymaj się kilku prostych zasad:

Usuń twarde łodygi jarmużu.
Jeżeli twój blender nie ma bardzo wysokiej mocy (do 500 wat), najpierw zmiksuj dokładnie sam jarmuż, a dopiero potem dodaj do niego pozostałe składniki. Możesz też sparzyć go przed blendowaniem, dzięki czemu stanie się miększy. Najlepszy efekty uzyskasz jednak używając blendera o wyższej mocy (powyżej 700 wat), dzięki czemu konsystencja napoju będzie gładsza.
Dobrym dodatkiem do zielonych koktajli jest banan, który po zmiksowaniu nadaje napojowi kremowej konsystencji.
Jeżeli nie przepadasz za smakiem jarmużu, przyrządź go z dodatkami o intensywnym smaku, np. z kiwi lub z sokiem z cytrusów.
Wartości odżywcze w 100 g jarmużu:

• wit. K 0,7 mg
• wit. A 0,24 mg
• wit. B6 0,27 mg
• wit. C 120 mg
• magnez 47 mg
• potas 491 mg
• żelazo 1,47 mg
• wapń 150 mg
• fosfor 92 mg
• sód 38 mg
• białko 4,28 g
• błonnik 3,6 g

Jak widać, jarmuż jest skarbnicą witamin, szczególnie C, K i A. Zawiera dużo magnezu, wapnia, potasu, fosforu i żelaza a także sporo białka i błonnika. Ma też inną wielką zaletę: jest dostępny prawie przez cały rok: od sierpnia aż do maja. W dodatku po obróbce termicznej nie traci swoich cennych właściwości. Ze względu na dużą zawartość wit. K, która odpowiada za krzepliwość krwi, jarmużu nie powinny jadać osoby ze skłonnością do zakrzepów.

CUKINIA

Cukinia jest lekkostrawna, ma delikatny smak i dlatego jest bardzo wdzięcznym materiałem do kulinarnych eksperymentów. Bardzo ceniona za wysoką zawartość potasu. Ponadto odkwasza organizm i poprawia trawienie, w dodatku zawiera bardzo mało kalorii. Warto tez pamiętać o jej dodatnim wpływie na wygląd i stan włosów i paznokci.


Cukinię jadamy na wiele sposobów, możemy ja dusić, smażyć, grillować. podawać w formie zapiekanki, placuszków lub jako marynatę. Można faszerować jak paprykę.

Właśnie trwa sezon na cukinię, nie zapominajmy o tym niepozornym warzywie. Sama cukinia nie jest zbyt smaczna (zbyt delikatna) ale odpowiednio doprawiona może stać się daniem naprawdę wykwintnym.



Wartość odżywcza (100g):
Wartość energetyczna (kcal) 16
Tłuszcz 0,3 g
Kwasy tłuszczowe nasycone 0,1 g
Kwasy tłuszczowe wielonienasycone 0,1 g
Kwasy tłuszczowe jednonienasycone 0 g
Kwasy tłuszczowe trans 0 g
Cholesterol 0 mg
Sód 8 mg
Potas 261 mg
Węglowodany 3,1 g
Błonnik 1 g
Cukry 2,5 g
Białko 1,2 g
Witamina A 200 IU Kwas askorbinowy 17,9 mg
Wapń 16 mg Żelazo 0,4 mg
Witamina D 0 IU Witamina B6 0,2 mg
Witamina B12 0 µg Magnez 18 mg

Burak – zdrowy, smaczny i tani.

Burak zawiera dużo kwasu foliowego, który jest witaminą z grupy B. Bierze on udział w powstawaniu substancji neurostymulujących: serotoniny i noradrenaliny. Serotonina działa uspokajająco i  zapewnia zdrowy sen. Noradrenalina jest odpowiedzialna za aktywność i dynamikę w ciągi dnia.

Kwas foliowy w odpowiedniej ilości jest niezbędnym składnikiem do prawidłowego rozwoju płodu.


Drugim bardzo ważnym składnikiem buraka jest betanina. Jest ona bardzo silnym antyoksydantem, czyli ma działanie przeciwutleniaczem. Dzięki czemu burak ma działanie przeciwnowotworowe. Betanina działa także przeciwirusowo i przeciwbakteryjnie.


Betanina w połączeniu z kwasem foliowym obniża poziom aminokwasu homocysteiny. Zmniejsza tym samym ryzyko rozwoju miażdżycy. Buraki pomagają unormować poziom cholesterolu. Regulują ciśnienie krwi, zwiększają przyswajanie tlenu przez komórki.


Buraki działają na organizm odkwaszająco i oczyszczająco. Zawierają dużo soli mineralnych (żelazo, wapń, magnez, potas, mangan, sód, miedź, chlor, fluor, cynk, bor, lit, molibden, kobalt), w tym bardzo rzadkie: rubid i cez.


Burak jest łatwo dostępny przez cały rok. W dodatku jest tani. Można go jeść pod tak różnymi postaciami, że nie powinien nam nigdy się znudzić. Oczywiście jak we wszystkim, tak i w jedzeniu buraka należy zachować umiar. Chyba, że jest wyraźne wskazanie lekarza do stosowania specjalnej diety. Stosuje się bowiem to warzywo jako wspomaganie leczenie niektórych chorób nowotworowych, np. białaczki.

Burak ma dość wysoki indeks glikemiczny (IG=64), na co muszą zwrócić uwagę cukrzycy. Botwina (młode buraczki jedzone razem z liśćmi) ma dużo kwasu szczawiowego, który wiąże w organizmie wapń w szczawiany wapnia. Są to nierozpuszczalne kryształki powodujące bóle stawów i tworzące kamienie nerkowe.

 
Jeżeli jednak nie cierpimy na cukrzycę i nie mamy problemu z kamieniami nerkowymi, to możemy zajadać się ćwikłą z chrzanem lub bez, sałatkami warzywno-buraczanymi i w dodatku popić barszczem lub kiszonym sokiem.